مكالمه بين دستگاههاي موسيقي (MIDI)

در دهه 1980 مكالمه بين دستگاهها(سازها)ي موسيقي آغاز شد

و بدينوسيله انقلابي در جهان موسيقي الكترونيك به وجود آمد.

اكنون يك ساز الكترونيك ميتواند به ديگري بگويد:

« نت دوي وسط Middle را با 60% قدرت بنواز،سپس مي اكتاو چهارم E4 را با اندكي قدرت بيشتر بزن. » ساز دوم به اين ديالوگ گوش ميدهد،آن را ميفهمد و نتها را به ترتيب ميزند و اين روند تا زماني كه زبان ارتباطي را ميفهمد ادامه دارد.زباني كه اكنون در اين سازها دخالت دارد MIDI نام دارد.حتي اگر سازها بتوانند با هم صحبت كنند،هنوز هيچ اختياري از خود ندارند.در واقع تنها منشأ وابستگي آن دو به طور زنجيروار،نوازنده است.بنابراين دستگاهها اجراي نوازنده را با ترجمه آن به MIDI تفسير ميكنند. MIDI به عنوان زباني كه براي فرستادن اطلاعات اجرايي از يك دستگاه به دستگاه يا دستگاههاي بعدي به كار ميرود در نظر گرفته ميشود.
گرچه MIDI جنبه جديدي از موسيقي الكترونيك است،اما قبلاً به صورت يك زبان خانگي در عرصه كامپيوتر مورد نظر بوده است.امروز MIDI يك از مشخصههاي بارز موسيقي الكترونيك است.
MIDI به طور وسيعي به عنوان زبان دستگاههاي موسيقي شناخته شده است. MIDI در مدت كوتاهي بسيار وسعت يافت،زيرا در بسياري از شرايط قابل استفاده است. MIDI يك واژه جهاني است.
با وجود زبانهاي گوناگون در دنيا، MIDI تنها يك زبان است و ميتواند رابطي بين دستگاههاي امريكايي،ژاپني،ايتاليايي،يا آلماني باشد.

مهمتر اين كه از MIDI ميتوان براي مكالمه دستگاههاي گوناگون از كارخانجات مختلف استفاده كرد.مثلاً براي يك پيانوي الكتريكي اين امكان وجود دارد كه يك سينتيسايزر و يك ريتمساز صحبت كند.

سرانجام MIDI يك قدرت بالقوه فوقالعاده براي رشد و پيشرفت است.
اكنون اين پرسش پيش ميآيد كه چگونه از MIDI براي اين مكالمه استفاده ميشود؟براي توضيح اين مسئله،به پشت ساز الكترونيك خود نگاه كنيد.رابطها و ترمينال هاي گوناگون در پشت ان تعبيه شده است.از جمله MIDI IN , MIDI OUT و احتمالاً MIDI THRU .
اينها گوشها و دهانهاي مكالمات MIDI ميباشند و براي هرگونه ارتباط از نوع MIDI ميباشند

و براي هرگونه ارتباط از نوع MIDI لازم است.

پيامها از MIDI OUT يك دستگاه به MIDI IN دستگاه ديگر،به وسيله كابلي فرستاده ميشود.كابل مورد استفاده پنج سوزن دارد كه بايد كاملاً در پنج سوراخ هر ترمينال جاي گيرد.

توجه داشته باشيد كه سوكتهاي DINSYNC بسيار شبيه به سوكتهاي MIDI است اما كاملاً با آن فرق دارد.
بنابراين كابل MIDI را به سوكت DINSYNC متصل نكنيد.(رابطههاي پنجشاخه MIDI در بازار يافت ميشود).
MIDI IN براي شنيدن پيامهاي ورودي، MIDI OUT براي گويش پيامها(خروجي) است.

MIDI THRU بسيار شبيه MIDI OUT است به اين ترتيب كه با دستگاه بعدي سخن ميگويد و پيام را ميفرستد اما نه پيام خودش را،در واقع MIDI OUT دستگاه اول را براي دستگاههاي بعدي تكرار ميكند.

در واقع MIDI THRU از هر پيام خروجي كپي ميگيرد و براي يك دستگاه ديگر كه به آن متصل است ميفرستند.

مكالمه يك طرفه:
گفتيم اطلاعات موسيقيايي از MIDI OUT يك دستگاه به MIDI THRU دستگاه بعدي

و از آنجا به MIDI IN دستگاه سوم ميرود.پيامها اغلب به طور يك طرفه ارسال ميشود.

به اين ترتيب كه گوينده و شنونده در مكالمه ثابت ميمانند.مثلاً يك دستگاه كنترل كننده كيبرد كه بخودي خود صدايي ندارد يا يك مدوله كننده صدا كه كيبرد ندارد.عملكرد ثابتي دارند.آنها ميتوانند هم Master(فرمانده) و هم Slave(فرمانگيرنده) باشند.در اين شرايط گويند Master و شنونده Slave ناميده ميشود.
ارتباط Slave/Master هميشه يك به يك نيست.تعداد Slaveها ميتواند افزون شود.در نتيجه حتي در سيستمهاي بسيار بزرگ MIDI كه از دستگاههاي متنوع به تعداد زياد تشكيل شده است،اگر شما خط سير يكطرفه MIDI را با استفاده از اتصالات THRU كنترل كنيد،هيچ مشكلي نخواهيد داشت.ميتوانيم زنجيروار دستگاهها را به طور سري به هم وصل كنيد.

اما در واقع مكالمات MIDI،ديالوگهاي بسيار مشكل را در بر ميگيرد،

بنابراين اتصال بيرويه MIDI THRU مكالمه دستگاهها را با مشكل مواجه ميكند

و در اين حالت سيستم شما ممكن است اصلاً كار نكند.بنابراين چهارمين يا پنجمين دستگاه در سيستم،ممكن است اطلاعات را اشتباه دريافت كند.

براي پرهيز از اين وضع،دستگاههاي Master و Slave را تا آنجا كه ميتوانيد به هم نزديك كنيد.البته منظور

از نزديكي در اينجا،كم كردن فاصله نيست،بلكه استفاده از جعبه MIDI THRU است.
جعبه MIDI THRU اطلاعات MIDI را از دستگاه Master به طور همزمان به دستگاههاي ديگر (Slave) ميفرستد.بنابراين تمام Slaveها در يك زمان و به طور درست اطلاعات را دريافت ميكنند.

بنابراين سعي كنيد

حتيالمقدور حتي در سيستمهاي سادة اتصال دستگاهها از جعبه MIDI THRU استفاده كنيد.

سودمنديهاي MIDI
در نظر بگيريد MIDI OUT يك پيانوي الكترونيكي به MIDI IN يك سينتيسايزر متصل شده است.اگر سينتيسايزر روي صداي STRING تنظيم شده باشد،نواختن پيانو سبب خواهد شد

تا سينتيسايزر دقيقاً همان نتها را با صداي STRING بنوازد.

نتيجه صدايي بسيار بزرگ و پر با باند پهن خواهد بود،گويي كه يك اركستر با نوازنده پيانو همراهي ميكند.تركيب جالب ديگر صداي هارپ از پيانو،با صداي فلوت سينتيسايزر است.

به همين ترتيب صداي Pipe organ را ميتوانيد

با صداي كر سينتيسايزر تركيب كنيد.دو صداي ترومپت كه اندكي با هم نا كوك باشد نيز زيبا خواهد بود.

بدين سان شما ميتوانيد بينهايت صدا توليد كنيد و اين تازه در شرايطي است كه THRUها را در نظر نگرفتهايم.
روش ديگر استفاده از يك صداي سينتيسايزر است كه ضربه اول صدا در آن زياد باشد.

اين صدا را ميتوان با صدايي كه فاقد ضربه نخست است تركيب كرد

كه بسيار جالب به نظر ميرسد.

هميشه به خاطر داشته باشيد كه در چه شرايطي ميخواهيد بنوازيد

و آهنگ شما چه خصوصياتي دارد.در اين شرايط ميتواندي از ذوق هنري خود در انتخاب صداها استفاده كنيد.اگر از MIDI THRU نيز استفاده كنيد،

ضخامت صداي خروجي بسيار زياد خواهد بود.دقت كنيد كه در عين پر بودن،صداها واضح باشد

و قادر باشيد هر صدايي را كه در توليد صداي خروجي دخيل است يك به يك تشخيص دهيد.
همان طور كه گفتيم اين امكان وجود دارد كه دستگاههايي از انواع متفاوت با زبان MIDI با يكديگر ارتباط برقرار كنند.به طور طبيعي،انتظار داريم كه يك كيبرد با يك دستگاه همنوع خود مكالمه كند

اما يك پيانو چه چيزي براي گفتن به يك ريتمساز دارد؟ در نظر بگيريد اگر يك پيانوي الكتريكي را به يك ريتمساز متصل كنيم و پيانو را به عنوان Master و ريتمساز را به عنوان Slave فرض كنيم چه پيش خواهد آمد.در اين حالت ريتمساز با هر ضربهاي به نتهاي پيانو،صداي كوبهاي را نيز ايجاد خواهد كرد كه اين كوبه ممكن است درام،باس درام،سايترام و … باشد.

برعكس اگر ريتمساز را به عنوان Master و پيانو را به عنوان Slave در نظر يگيريم،با روشن كردن يكي از ريتمهاي برنامهريزي شده ريتمساز،پيانوي آكوري متناسب با آن خواهد نواخت.(توجه داشته باشيد كه ريتمساز امكانات محدودي براي برنامهريزي دارد،براي بهتر شدن كارهاي عملي،بهتر است از سكونسر يا كامپيوتر استفاده شود.)
يكي از كاربردهاي قوي زبان MIDI در رابطه با سكونسرهاست.

تركيب صداها همان طور كه توضيح داده شد ميتواند صدايي بسيار زيبا و طبيعي ايجاد كند،اما هنوز هم محدود به اجراي نتها به وسيله Master است.سكونسر از سوي ديگر قادر است كه بخشهايي از نتهاي اجرا شده توسط چند توليدكننده را به حافظه بسپارد و سپس آنها را روي هم سوار كند.در اين حالت،در حالي كه ما ميتوانيم از صداهايي با كيفيت و تركيب خوب بهرهمند شويم،ميتوانيم يك قطعه را به خوبي تنظيم كنيم و يا حالت اركستراسيون به آن بدهيم.با سكونسر ميتوان مجموعهاي از نتها را بدون توجه به اينكه كدام دستگاه Master است و كدام نيست به صدا درآورد.با استفاده از دستگاه سكونسر ميتوان قطعاتي را تنظيم كرد كه هيچ نوازندهاي عملاً قادر به اجراي آن نيست.مثلاً ميتوان قطعهاي را كه مملو از نتهاي زير است،ابتدا با سرعت بسيار پايين در حافظه سكونسر ضبط كرد،قسمتهاي اضافي و خراب آن را ويرايش كرد و خروجي را با صرعت اصلي پخش نمود.مثلاً يك سكونسر به عنوان Master ميتواند يك سينتيسايزر را به عنوان نوازنده ملودي،يك پيانو را براي همراهي،يك سينتيسايزر ديگر را براي باس و يك دستگاه ريتمساز را در آن واحد كنترل كند.

اطلاعات موسيقي اين چهار بخش به طور جداگانه در سكونسر ضبط ميشود و سپس به طور اتوماتيك هر چهر دستگاه همزمان شروع به كار ميكند و اجرا آغاز ميشود!

سيست كامپيوتري موسيقي
امپيوتر عمدتاً تا قبل از پيدايش MIDI با موسيقي در ارتباط نبود.مطمئناً درك هر مكالمه بين كامپيوترها و وسايل موسيقي كار بسيار مشكلي است.در اينجا نيز MIDI جعبههاي كوچكي را در اختيار دارد

كه ميتواند زبان كامپيوتر را به MIDI ترجمه كند.اين جعبهها Interface نام دارد.
همانطور كه ميدانيم هر كامپيوتر اطلاعاتي در سختافزار خود دارد كه به كامپيوتر ميگويد

چگونه عمل كند.يك قسمت از اين سختافزار ميتواند به كامپيوتر بياموزد كه چگونه مثلاً هم سكونسر باشد و هم به عنوان ويراستار (اديتور) عمل كند.

به اين ترتيب ميتوان خطوط حامل بيشماري را روي صفحه كامپيوتر ظاهر ساخت و كار نتنگاري را با صبر و حوصله و دقت روي آنها انجام داد و دقيقاً مانند يك كاغذ پارتيتور آنها را نوشت و نتيجه را شنيد.

(در سالهاي اخير نرمافزارهاي پيشرفتهاي وارد بازار شده است كه اكثراً با همان نام MIDI عرضه ميشود كه برخي از آنها قادر است بيش از صد نت را به طور همزمان ضبط و پخش كند

و كار كردن با آنها نسبتاً هم ساده است. )

كاربردهاي ديگر MIDI
تاكنون به طور خلاصه كاربردهايي از MIDI را توضيح داديم،اما اينها تمام عملكردهاي MIDI نيست.

مثلاً هنگام تعويض يك صدا در سيستم MIDI اين امكان وجود دارد كه تعداد زياي افكت را نيز كنترل كرد،

يا مثلاً به صدا تأخير و يا طنين داد.يك سكونسر MIDI همچنين ميتواند

با يك ضبط مولتي تراك همزمان شود و بينهايت پديده جالب و نوظهور در موسيقي ايجاد كند

كه قبلاً حتي ذهن بشر تصور آن را نميكرد.

اطلاعاتي ديگر در مورد MIDI و موسيقي الكترونيك كانال:
MIDI Channal قادر است اطلاعات زيادي را از ديك دستگاه Master به يك دستگاه Slave منتقل كند.قسمت يا قسمتهايي از اين اطلاعات ميتواند مثلاً به وسيلة يك سكونسر جابجا شود.
براي اين منظور MIDI،شانزده كانال را در بر ميگيرد.تمام گونههاي مختلف مكالمات MIDI ميتواند به وسيله اين شانزده كانال به طور جداگانه فرستاده شود.

بنابراين با يك كابل MIDI،شانزده قسمت مختلف در ان واحد ميتواند نواخته شود.

كانالهاي MIDI از يك نظر شبيه كانالهاي تلويزيوني است.بسياري از ايستگاههاي تلويزيوني برنامهبشان را در يك زمان ارسال ميكنند.به اين معني كه آنتن گيرندة شما در يك لحظه تمام اين كانالها را دريافت ميكند و شما به دلخواه يكي از اين كانالها را انتخاب ميكنيد.
كانالهاي MIDI نيز به همان شكل عمل ميكنند.
يك دستگاه MIDI كه به عنوان Master عمل ميكند

مثل ايستگاه تلويزيون است كه برنامه ارسال ميكند

و يك دستگاه MIDI كه به عنوان Slave عمل ميكند مثل گيزندة تلويزين شماست

و تنها تفاوت در اين است كه شبكههاي تلويزيوني اطلاعات را به طريق امواج و MIDI

به وسيله كابل منتقل ميكند.بنابراين دستگاه MIDI Master ميتواند تصميم بگيرد كه كدام كانال را ارسال كند.از سوي ديگر دستگاه MIDI Slave ميتواند مانند گينردة تلويزيون شما عمل كند و انتخاب كند كه كدام كانال بايد شنيده شود.حتي اگر اطلاعات توسط تمام اين شانزده كانال گرفته شود،Slave تنها،كانال انتخابي خودش را ميشود.
به عنوان مثال اگر سينتيسايزر 1 فقط اطلاعات را از طريق كابل MIDI از كانال 1 دريافت ميكند.

سينتيسايزر 2 فقط كانال از كانال 2 تغذيه ميشود.
به اين ترتيب كه اگر كيبرد Master در حال فرستادن اطلاعات از روي كانال 1 MIDI است،

تنها سينتيسايزر 1 پاسخ ميدهد.يه همين ترتيب اگر 2 MIDI، Master باشد،تنها كانال 2 پاسخ ميدهد.

حتي اگر سينتيسايزر 1 به طور واضح در حال گرفتن اطلاعات باشد نميتواند پاسخ گويد زيرا براي كانال ديگري تنظيم شده است.به عبارت ديگر براي درست كردن اين سيستم،بايد كانالهاي MIDI را به دقت انتخاب كنيد،با اين جنبه از كانالهاي MIDI،اين امكان وجود دارد

كه شانزده قسمت را باشانزده ساز مختلف نواخت و تمام اين شانزده كانال را به وسيلة يك كابل منتقل كرد.
منبع كنسواتور تهران